શું હજુ પણ તમારી પાસે બ હજારની નોટ છે…? જાણી લો હવે શું થશે….

દેશમાં 2000 રૂપિયાની નોટો બંધ થઈ ગઈ છે. જો કે તેમની કાનૂની માન્યતા હજુ સુધી રદ કરવામાં આવી નથી, પરંતુ હવે તેનાથી ખરીદવું લગભગ અશક્ય બની ગયું છે. આરબીઆઈએ ગયા વર્ષે જ આ નોટો પાછી ખેંચવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. આવી સ્થિતિમાં RBIના આ નિર્ણયની સામાન્ય જનતા, બેંકો અને અર્થવ્યવસ્થા પર શું અસર પડી? તેની વિગતો આરબીઆઈ દ્વારા જ આપવામાં આવી છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)નું કહેવું છે કે 2,000 રૂપિયાની બેંક નોટોને ચલણમાંથી હટાવવાની અસર દેખાવા લાગી છે. તાજેતરના ડેટા અનુસાર, 9 ફેબ્રુઆરીના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં દેશમાં ચલણમાં નોટોની સંખ્યામાં (ચલણમાં ચલણમાં) વૃદ્ધિ ઘટીને 3.7 ટકા થઈ ગઈ છે, જ્યારે એક વર્ષ અગાઉ તે 8.2 ટકા હતી.

જો આપણે તેને સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, સર્કુલેશનનો મતલબ અર્થતંત્રમાં ફરતી કુલ નોટો અને સિક્કા. જ્યારે બેંકોમાં જમા કરાયેલી રોકડમાંથી બાદબાકી કરવામાં આવે ત્યારે ખબર પડે છે કે જનતાના હાથમાં કેટલું ચલણ છે.

આરબીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, બેંકો પર 2000 રૂપિયાની નોટોના નોટબંધીની અસર એ થઈ કે કોમર્શિયલ બેંકોની કુલ થાપણોમાં બે આંકડામાં વૃદ્ધિ જોવા મળી. બેન્કોની રિઝર્વ કરન્સીમાં વૃદ્ધિ 9 ફેબ્રુઆરીના રોજ ઘટીને 5.8 ટકા થઈ છે, જે એક વર્ષ અગાઉ 11.2 ટકા હતી. રિઝર્વ કરન્સીમાં ચલણ આ સર્કુલેશન સાથે સાથે RBI પાસે બેંક ડિપોઝિટ અને અન્ય થાપણોનો સમાવેશ થાય છે.

કેન્દ્રીય બેંકે 19 મે, 2023ના રોજ ચલણમાંથી રૂ. 2,000ની નોટો પાછી ખેંચવાની જાહેરાત કરી હતી. આ માટે જનતાને 30 સપ્ટેમ્બર 2023 સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો. બાદમાં તેને 7 ઓક્ટોબર સુધી લંબાવવામાં આવ્યો હતો. આ પછી, બેંકોમાં નોટો બદલવાનું કામ બંધ થઈ ગયું અને હવે લોકો તેને પોસ્ટ દ્વારા અથવા આરબીઆઈ ઓફિસમાં જ બદલી શકશે.

31 જાન્યુઆરી, 2024 સુધીમાં, 2,000 રૂપિયાની લગભગ 97.5 ટકા નોટો બેંકિંગ સિસ્ટમમાં પાછી આવી ગઈ છે. 8,897 કરોડ રૂપિયાની માત્ર 2,000ની નોટો જ હવે લોકો પાસે છે. 19 મે, 2023 ના રોજ કારોબારની સમાપ્તિ સમયે ચલણમાં રૂ. 2,000ની બેંક નોટોનું કુલ મૂલ્ય રૂ. 3.56 લાખ કરોડ હતું.