ગગનયાનના ગગનવીરઃ આ ચારમાંથી એક જશે અંતરિક્ષમાં….રચાશે એક નવો ઇતિહાસ….

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગગનયાનના ચાર અવકાશયાત્રીઓને અવકાશયાત્રીની પાંખો પહેરાવી હતી. આ ચાર અવકાશયાત્રીઓના નામ સામે આવ્યા છે. તેઓ ભારતીય વાયુસેનાના ટેસ્ટ પાઈલટ છે. તેમના નામ ગ્રુપ કેપ્ટન પ્રશાંત નાયર, અંગદ પ્રતાપ, અજીત કૃષ્ણ અને વિંગ કમાન્ડર શુભાંશુ શુક્લા છે. PM મોદીએ આ ચારને દુનિયા સમક્ષ રજૂ કર્યા. આ ચારે દેશના તમામ પ્રકારના ફાઈટર જેટ ઉડાવ્યા છે. આ ચારેય દરેક પ્રકારના ફાઈટર જેટની ખામીઓ અને ખાસિયતો જાણે છે તેથી આ ચારને ગગનયાન અવકાશયાત્રી તાલીમ માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. તેમને રશિયામાં તાલીમ આપવામાં આવી છે. મહત્વનું છે કે, હાલમાં બેંગલુરુમાં અવકાશયાત્રી તાલીમ સુવિધામાં તાલીમ ચાલી રહી છે.

ગગનયાન મિશન માટે સેંકડો પાઇલોટ્સનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પછી 12ની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. આ 12 પ્રથમ સ્તર પર આવ્યા હતા. તેમની પસંદગી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ એરોસ્પેસ મેડિસિનમાં થઈ હતી. આ પછી પસંદગી પ્રક્રિયાના અનેક રાઉન્ડ પૂર્ણ થયા. ત્યારબાદ ઈસરો અને એરફોર્સે ચાર ટેસ્ટ પાઈલટના નામ ફાઈનલ કર્યા. આ પછી ઈસરોએ આ ચારને 2020ની શરૂઆતમાં રશિયા મોકલ્યા જેથી તેઓ મૂળભૂત અવકાશયાત્રી તાલીમ લઈ શકે. કોવિડ-19ને કારણે તેમની તાલીમમાં વિલંબ થયો હતો. તે 2021 માં પૂર્ણ થયું હતું. ત્યારથી ચારેય સતત તાલીમ લઈ રહ્યા છે. અનેક પ્રકારની તાલીમો થઈ રહી છે. ISROના હ્યુમન સ્પેસ ફ્લાઇટ સેન્ટર (HSFC)માં ઘણા પ્રકારના સિમ્યુલેટર લગાવવામાં આવી રહ્યા છે. જેના પર ચારેય પ્રેક્ટિસ કરી રહ્યા છે. તે સતત ઉડાન ભરી રહ્યો છે અને ફિટનેસ પર પણ ધ્યાન આપી રહ્યો છે. આ ચારેય ગગનયાન મિશન પર ઉડશે નહીં. તેમાંથી ગગનયાન મિશન માટે 2 કે 3 ટેસ્ટ પાઇલટની પસંદગી કરવામાં આવશે.

LVM-3 ને H-LVM3 માં રૂપાંતરિત કરવું જરૂરી છે જેથી ક્રૂ મોડ્યુલને પૃથ્વીની આસપાસ 400 કિમીની પરિપત્ર ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચાડી શકાય. અહીં H નો અર્થ માનવ રેટેડ છે. બાદમાં રોકેટનું નામ HRLV હશે. એટલે કે હ્યુમન રેટેડ લોન્ચ વ્હીકલ. આ રોકેટમાં નિષ્ફળતા કરતાં સુરક્ષા પર વધુ ધ્યાન આપવામાં આવશે. ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમની જેમ. એટલે કે જો કોઈ પ્રકારનો ખતરો હોય તો ક્રૂ મોડ્યુલે આપણા અવકાશયાત્રીઓને સુરક્ષિત રીતે પાછા લાવવું જોઈએ.

રોકેટમાં કોઈ ખામી સર્જાય તો અવકાશયાત્રીઓને તેના કોઈપણ તબક્કાથી દૂર ખસેડીને સુરક્ષિત રાખો. જો કોઈ કટોકટી સર્જાય છે તો ક્રૂ મોડ્યુલ અવકાશયાત્રીઓને લઈ જતા સમુદ્રમાં પડી જશે. ઈસરોના વૈજ્ઞાનિકોએ ચારથી પાંચ વિવિધ પ્રકારના જોખમો પર કામ કર્યું છે. જેથી ક્રૂ મોડ્યુલ આપણા ગગનૌટ્સને આ જોખમોથી બચાવી શકે. ક્રૂ મોડ્યુલ દરેક ખતરા પર અલગ રીતે પ્રતિક્રિયા આપશે. તે ઊંચાઈ અને ઝડપને પણ નિયંત્રિત કરશે અને અવકાશયાત્રીઓને સુરક્ષિત રીતે જમીન પર પાછા લાવશે.

ISRO હાલમાં ગગનયાનના ક્રૂ મોડ્યુલનું હાઈ-એલ્ટિટ્યૂડ ડ્રોપ ટેસ્ટ કરી રહ્યું છે. જેમાં ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમ રોકેટથી અલગ થઈને 2 કિલોમીટર દૂર પડી જશે. હાલમાં એક પરીક્ષણ વાહન પ્રોજેક્ટ પણ છે. જેમાં GSLV બૂસ્ટર એટલે કે L-40 એન્જિનનું પરીક્ષણ કરવામાં આવનાર છે. કારણ કે રોકેટમાં ક્રૂ મોડ્યુલ લગાવવામાં આવશે. આ એન્જિન ક્રૂ મોડ્યુલને 10 કિલોમીટરની ઊંચાઈથી સુરક્ષિત રીતે પાછું લાવશે. આ અંગે હજુ તપાસ કરવાની બાકી છે. આ પછી જ ગગનયાનના આગામી બે પ્રક્ષેપણ મિશન હશે.